Simon Boccanegra opent de Matinee

Genua in de middeleeuwen

De opera Simon Boccanegra speelt zich af in het oude Genua. Dát werd Giuseppe Verdi in 1857 niet aangerekend bij de première in Venetië, de historische rivaal van Genua. Ook de muziek werd over het algemeen geroemd. De heftige kritiek gold vooral de onnavolgbare en ongeloofwaardige verhaallijn. “Ik had een fiasco in Venetië dat bijna zo groot was als dat van La traviata,” schreef Verdi. Ook deze opera was in La Fenice ‘ten onder’ gegaan.

 

Trucje

Om te voorkomen dat het werk vergeten zou worden, drong Verdi’s uitgever Giulio Ricordi er tien jaar later bij de componist op aan, het werk te herschrijven. Verdi zag het niet zitten. Maar met een ‘trucje’ wist Ricordi hem uiteindelijk toch te overtuigen. Componist en librettist Arrigo Boito zou voor Verdi een stuk op basis van Shakespeares Othello schrijven – zou hij niet eerst het libretto van Simon Boccanegra onder handen nemen? Dan zou Verdi meteen kunnen beoordelen wat Boito in huis had!

 

Politieke betekenis

Nu hapte Verdi toe. Boito’s voorstellen betekenden wel dat hij er veel meer werk aan had dan hij had gehoopt. De opportunistische personage Paolo – eerst vriend, dan vijand – kreeg een veel satanischer tintje, bijna als een Jago in Otello.

En er kwam een geheel nieuwe tweede scène in de eerste akte. Plaats van handeling: de raadskamer van de senaat van Genua, waar de historische Boccanegra tot 1363 de eerste doge van de stad was. Boito greep voor deze scène terug op twee overgeleverde brieven van Francesco Petrarca aan Boccanegra en de doge van Venetië. Petrarca probeerde de twee aartsrivalen tot vrede over te halen.

En daarmee kreeg Verdi’s opera opeens een actuele betekenis: Italië was nog altijd een lappendeken van kleine staatjes – iets waar volgens Verdi en zijn librettist eindelijk eens verandering in moest komen.

Op 24 maart 1881 beleefde deze herziene versie van Simon Boccanegra zijn première in de Scala in Milaan. Een gegarandeerde kaskraker werd de opera nog steeds niet. In de Matinee klonk het werk niet meer sinds maart 1966. Maar keer op keer duikt het intrigerende, duistere werk toch weer in de theaters op.

 

Muziek 3.0

Hoe componisten een nieuwe visie geven op bestaande muziek, van henzelf of anderen. Hoe ze erop reageren of voortborduren en er iets nieuws van maken. Dat is het centrale thema van dit ZaterdagMatineeseizoen.

Toegegeven: een geheel nieuw werk is de tweede versie van Simon Boccanegra niet, maar de herziening behelst veel méér dan alleen het verbeteren van schoonheidsfoutjes. Deze uitvoering vormt daarmee een klein voorproefje van hetgeen u in de rest van het seizoen kunt verwachten. Over het thema ‘Muziek 3.0’ kunt u hier meer lezen.

 

Voor de laatste kaarten kunt u hier terecht. En de uitvoering is live te beluisteren op NPO Radio 4.

 

Concertgebouw Amsterdam - zaterdag 16 september 2017, 13.30 uur

Radio Filharmonisch Orkest
Groot Omroepkoor

James Gaffigan dirigent
Martina Batič koordirigent

 

Simon Boccanegra - Dimitri Platanias bariton
Jacopo Fiesco - Rafał Siwek bas
Paolo Albiani - Ernesto Petti bas
Pietro - Tomeu Bibiloni bariton
Maria/Amelia - Lianna Haroutounian sopraan
Gabriele Adorno - Giorgio Berrugi tenor
kapitein - Leon van Liere tenor
vertrouwelinge van Amelia - Varvara Tishina sopraan

 

Giuseppe Verdi Simon Boccanegra

 

Deel dit artikel