De weg naar twee premières

JoAnn Falletta

Zaterdag 19 januari dirigeert JoAnn Falletta nieuwe werken van Louis Andriessen en Unsuk Chin. Musicoloog Wouter Steenbeek volgt een aantal repetities van het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor.

 

‘Daar sta ik van te kijken’

Dinsdag 15 januari 2019. Ik had vandaag het geluk om als een van de eerste mensen in Nederland Agamemnon te horen. Het nieuwe stuk van Louis Andriessen, die dit jaar tachtig wordt, gaat drie maanden na de wereldpremière ook in de NTR ZaterdagMatinee.

 

Tijdens de repetitie van vandaag speelt het Radio Filharmonisch Orkest dit stuk door. Voor het eerst pas. Toch levert Agamemnon geen noemenswaardige problemen op. Daar sta ik toch wel even van te kijken. Zelf heb ik heel wat koren en orkesten horen repeteren, van zeer uiteenlopend niveau, maar nog nooit heb ik een orkest gehoord dat een stuk van dit kaliber in één keer kon doorspelen. Voor deze musici is het allemaal geen punt. Het Radio Filharmonisch speelt veel – nog net niet wekelijks – modern klassiek; het werk van Andriessen is in verhouding tot ander nieuw gecomponeerd werk niet uitzonderlijk moeilijk.

 

Unsuk Chins ‘mysteriespel’

Agamemnon is niet het enige dat zaterdag geprogrammeerd staat. Op het programma staan ook Prélude à l'après-midi d’un faune van Debussy en Le chant des enfants des étoiles, een twaalfdelige ‘liedcyclus’ voor groot orkest, orgel, gemengd koor en kinderkoor van de Zuid-Koreaanse Unsuk Chin.

 

Chin is hier misschien iets minder bekend dan Andriessen. In 1985 won zij de Gaudeamusprijs, een Nederlandse muziekprijs voor jonge componisten. Daarna ging zij bij Ligeti in Duitsland studeren, inmiddels is ze 57 en niet alleen in Zuid-Korea en Duitsland een grote naam. Zelf had ik tot deze week nooit een later werk van Chin gehoord. Daar krijg ik nu de kans toe.

 

En wat voor een werk krijg ik te horen! Chin heeft sinds 1985 beslist niet stilgezeten. Le chant is één groot mysteriespel van complexe ritmes, polyfone melodielijnen en ongewone klankkleuren die constant tegen elkaar ingaan en elkaar overlappen. Ik moet alle zeilen bijzetten om de partituur te volgen. Wat heb ik een respect voor dirigente JoAnn Falletta, die blijkbaar moeiteloos alle balken meeleest! Of voor de musici, die aan haar maatslag genoeg hebben om precies te weten wanneer ze moeten inzetten.

 

Niet dat je de musici niet hoort klagen. De atonale melodieën en de complexe ritmes zijn niet gemakkelijk zingen. Maar ook het Groot Omroepkoor is gewend aan moderne muziek. Gewapend met niet meer dan een stemvork zingen ze loepzuiver en zetten spatgelijk in. Sphere within sphere within sphere zingen de dames onafhankelijk van elkaar.

 

Koordirigente Martina Batič heeft de vrij krappe repetitietijd optimaal benut. Feilloos voelt ze aan waar ze op moet repeteren, welke stukken de meeste aandacht eisen. Een uitzonderlijk talent, dat ook erkend wordt: vorige week heeft Batič in haar moederland Slovenië een belangrijke cultuurprijs gekregen.

 

De violen niet met passione!

Donderdag 17 januari. De laatste reguliere repetitie, vóór de generale van vrijdag. Louis Andriessen en Unsuk Chin zijn vandaag naar Hilversum gekomen om hun stuk te luisteren. Altijd een spannend ogenblik. Als je muziek van een levende componist uitvoert, kan die er nog flinke kritiek op hebben. Misschien moet het wel helemaal anders, op het allerlaatste moment…

 

Gelukkig valt het mee. Zowel Chin als Andriessen loven het orkest en houden het bij een paar opmerkingen aan de dirigente. Vooral bij Andriessen is dat een hele opluchting. Nederlands grootste levende componist schrijft pas sinds kort weer voor symfonieorkesten, waar hij jarenlang niets van wilde weten. Wat zou hij van het Radio Filharmonisch vinden? “De violen moeten niet met passione, het moet tien keer zo agressief.” Zo kennen we de maestro. Romantiek was nooit aan hem besteed. Maar het orkest heeft zijn vertrouwen niet beschaamd. Andriessen krijgt met de Nederlandse première van Agamemnon een prachtig verjaarscadeau.

 

Wouter Steenbeek

 

Andriessen, Agamemnon en het sterrenstof van Unsuk Chin

NTR ZaterdagMatinee 19 januari 2019

Radio Filharmonisch Orkest
Groot Omroepkoor
Nationaal Jeugdkoor

JoAnn Falletta dirigent
Martina Batič koordirigent
Wilma ten Wolde koordirigent NJK

Rachel Thompson spreekstem

Debussy Prélude à l’après-midi d’un faune
Andriessen Agamemnon (Nederlandse première)
Unsuk Chin Le chant des enfants des étoiles (Nederlandse première)

 

klik hier voor meer informatie, programmaboekje en kaarten

 

Deel dit artikel